Ly hôn có yếu tố nước ngoài là trường hợp ly hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài hoặc có ít nhất một bên đang ở nước ngoài. Thẩm quyền giải quyết thuộc tòa án nhân dân khu vực theo quy định mới nhất của pháp luật Việt Nam.
Ly hôn có yếu tố nước ngoài là một trong những thủ tục phức tạp nhất trong lĩnh vực hôn nhân gia đình. Trên thực tế, rất nhiều trường hợp hồ sơ bị kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm do không xác định được địa chỉ của người đang ở nước ngoài, thiếu giấy tờ hợp pháp hóa lãnh sự hoặc nộp sai thẩm quyền Tòa án.
Hiện nay, nhu cầu ly hôn với người nước ngoài, ly hôn khi chồng ở nước ngoài, ly hôn khi vợ đang định cư nước ngoài ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, quá trình tư vấn cho nhiều khách hàng, Luật sư Đông nhận thấy không phải ai cũng hiểu rõ quy trình pháp lý, hồ sơ cần chuẩn bị và cách xử lý trong từng trường hợp cụ thể.
Bài viết dưới đây sẽ giúp anh/chị hiểu đầy đủ về:
- Thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài;
- Hồ sơ ly hôn với người nước ngoài;
- Thẩm quyền giải quyết;
- Thời gian giải quyết ly hôn;
- Ly hôn vắng mặt;
- Ly hôn khi không biết địa chỉ của vợ/chồng ở nước ngoài
Cơ sở pháp lý:
Luật hôn nhân gia đình năm 2014 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 Công văn 253 hướng dẫn về thủ tục ly hôn 1 bên ở nước ngoài cố tình giấu địa chỉ Nghị quyết 01/2024 hướng dẫn 1 số điều của Luật hôn nhân và gia đình
Ly hôn có yếu tố nước ngoài là gì?
Ly hôn có yếu tố nước ngoài là trường hợp ly hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài hoặc có ít nhất một bên đang ở nước ngoài. Thẩm quyền giải quyết thuộc tòa án nhân dân khu vực theo quy định mới nhất của pháp luật Việt Nam.
Theo quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình, ly hôn có yếu tố nước ngoài bao gồm các trường hợp:
- Ly hôn giữa công dân Việt Nam và người nước ngoài;
- Ly hôn giữa người nước ngoài với nhau nhưng cư trú tại Việt Nam;
- Một bên là người Việt Nam nhưng đang sinh sống, học tập hoặc làm việc ở nước ngoài;
- Có tài sản ở nước ngoài;
- Hoặc cần công nhận bản án ly hôn của nước ngoài tại Việt Nam.
Những trường ly hôn yếu tố nước ngoài phổ biến
- Chồng là người nước ngoài, vợ là người Việt Nam;
- Vợ hoặc Chồng đi lao động tại nước ngoài nhiều năm không về;
- Vợ/chồng định cư tại nước ngoài nhưng muốn ly hôn tại Việt Nam;
- Hai bên đăng ký kết hôn ở nước ngoài nhưng chưa ghi chú kết hôn tại Việt Nam;
- Không còn liên lạc với người đang ở nước ngoài.
Đây đều là những trường hợp thuộc diện ly hôn có yếu tố nước ngoài theo quy định pháp luật Việt Nam.
Các hình thức ly hôn có yếu tố nước ngoài
Thuận tình ly hôn có yếu tố nước ngoài
Thuận tình ly hôn là trường hợp:
- Hai bên cùng đồng ý ly hôn;
- Đã thỏa thuận được quyền nuôi con;
- Thỏa thuận được việc chia tài sản hoặc không yêu cầu Tòa án giải quyết.
Thông thường, thuận tình ly hôn có yếu tố nước ngoài sẽ giải quyết nhanh hơn so với đơn phương ly hôn.
Tuy nhiên, nếu một bên đang ở nước ngoài thì vẫn phải thực hiện thủ tục ủy thác tư pháp hoặc hợp thức hóa giấy tờ theo quy định.
Đơn phương ly hôn với người nước ngoài
Đây là trường hợp phổ biến nhất trong thực tế.
Một bên có quyền yêu cầu ly hôn nếu:
- Vợ chồng mâu thuẫn kéo dài;
- Không còn chung sống;
- Có hành vi bạo lực gia đình;
- Ngoại tình;
- Bỏ mặc gia đình;
- Mất liên lạc nhiều năm;
- Hoặc mục đích hôn nhân không đạt được.
Trong thực tế hành nghề, chúng tôi gặp nhiều trường hợp chồng/vợ đã ra nước ngoài nhiều năm, không còn liên lạc, khiến việc xác minh địa chỉ và thực hiện thủ tục tống đạt giấy tờ rất khó khăn.
Đây cũng là lý do khiến nhiều vụ đơn phương ly hôn có yếu tố nước ngoài kéo dài hơn bình thường.
Thẩm quyền giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, đa số các vụ án ly hôn với người nước ngoài thuộc thẩm quyền của:
- Tòa án khu vực (trước đây là tòa án cấp tỉnh, nhưng sau 1.7.2025 thì thẩm quyền đã chuyển xuống tòa án khu vực)
Thông thường:
- Nếu bị đơn đang ở nước ngoài → nộp hồ sơ tại Tòa án nơi nguyên đơn cư trú;
- Nếu cả hai ở Việt Nam → nộp tại nơi cư trú của một trong hai bên;
- Nếu không xác định được địa chỉ của bị đơn ở nước ngoài → Tòa án sẽ xem xét thực hiện thủ tục niêm yết, thông báo theo quy định.
Lưu ý rất quan trọng
Nhiều trường hợp hồ sơ bị trả lại do xác định sai thẩm quyền của Tòa án.
Đặc biệt với trường hợp:
- Ly hôn khi vợ/chồng ở nước ngoài;
- Ly hôn với người ở nước ngoài nhưng mất liên lạc;
- Ly hôn với người nước ngoài;
thì cần xem xét rất kỹ trước khi nộp hồ sơ.
Hồ sơ ly hôn có yếu tố nước ngoài gồm những gì?
Một bộ hồ sơ ly hôn với người nước ngoài thông thường gồm:
Giấy tờ bắt buộc
- Đơn xin ly hôn;
- Giấy chứng nhận đăng ký kết hôn bản chính hoặc bản trích lục
- CCCD/hộ chiếu;
- Giấy khai sinh của con;
- Giấy xác nhận nơi cư trú;
- Giấy tờ chứng minh tài sản chung nếu có tranh chấp.
Giấy tờ do nước ngoài cấp
Đây là phần khiến nhiều hồ sơ bị kéo dài nhất.
Các giấy tờ được cấp ở nước ngoài thường phải:
- Hợp pháp hóa lãnh sự;
- Dịch thuật sang tiếng Việt;
- Công chứng/chứng thực theo quy định.
Ví dụ:
- Giấy đăng ký kết hôn tại nước ngoài;
- Giấy xác nhận cư trú, hộ chiếu của người nước ngoài;
- Giấy khai sinh của con mang quốc tịch nước ngoài.
Nếu không thực hiện đúng thủ tục này, Tòa án thường sẽ yêu cầu sửa đổi, bổ sung hồ sơ.
Trình tự thủ tục ly hôn có yếu tố nước ngoài
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ ly hôn
Người yêu cầu ly hôn cần chuẩn bị đầy đủ giấy tờ theo quy định.
Trong nhiều trường hợp, việc xin giấy tờ ở nước ngoài hoặc xác minh địa chỉ cư trú của bị đơn có thể mất khá nhiều thời gian.
Bước 2: Nộp hồ sơ tại Tòa án
Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Tòa án sẽ:
- Kiểm tra hồ sơ;
- Yêu cầu sửa đổi bổ sung nếu cần;
- Ra thông báo nộp tạm ứng án phí.
Bước 3: Tòa án thụ lý vụ án
Sau khi nộp án phí, vụ án sẽ được thụ lý giải quyết. Đối với trường hợp một bên đang ở nước ngoài, Tòa án có thể phải:
- Ủy thác tư pháp;
- Tống đạt giấy tờ ra nước ngoài;
- Xác minh địa chỉ cư trú;
- Niêm yết theo quy định.
Đây là lý do thời gian giải quyết ly hôn có yếu tố nước ngoài thường lâu hơn ly hôn thông thường.
Bước 4: Giải quyết ly hôn
Nếu đủ căn cứ:
- Tòa án sẽ công nhận thuận tình ly hôn;
- Hoặc ra bản án chấp nhận yêu cầu ly hôn đơn phương.
Trong một số trường hợp, Tòa án vẫn có thể xét xử vắng mặt nếu người ở nước ngoài không hợp tác hoặc cố tình né tránh.
Ly hôn khi không biết địa chỉ của vợ/chồng ở nước ngoài có được không?
Đây là câu hỏi rất nhiều người quan tâm.
Thực tế, nhiều trường hợp:
- Chồng đi nước ngoài nhiều năm;
- Không còn liên lạc;
- Không biết địa chỉ cụ thể;
- Không có thông tin cư trú.
Trong trường hợp này, Tòa án sẽ xem xét:
- Quá trình tìm kiếm địa chỉ;
- Tài liệu chứng minh việc mất liên lạc;
- Xác minh qua thân nhân hoặc cơ quan liên quan.
Nếu đáp ứng đủ điều kiện, Tòa án vẫn có thể giải quyết theo thủ tục vắng mặt. Thực tế Luật sư Đông đã và đang hỗ trợ giải quyết ly hôn vắng mặt cho rất nhiều trường hợp. Dưới đây là hình ảnh 1 số quyết định, bản án mà luật sư đã hỗ trợ cho khách hàng.
